Een kledingstuk dat nooit wordt gedragen, heeft toch al een hele reis afgelegd. De grondstof is geteeld of geproduceerd, er is garen van gemaakt, de stof is gebreid of geweven, geverfd en afgewerkt. Mensen hebben het kledingstuk in elkaar gezet, waarna het is verpakt, opgeslagen en vervoerd. Pas daarna blijkt of iemand het daadwerkelijk wil hebben.
Dat maakt overproductie in de kledingindustrie zo'n belangrijk onderwerp. Het probleem begint namelijk niet pas wanneer kleding uiteindelijk wordt weggegooid. Het begint al op het moment dat we iets produceren waarvan nog niet duidelijk is of iemand het gaat gebruiken.
Wat betekent overproductie bij kleding?
Overproductie betekent in eenvoudige woorden dat er meer wordt gemaakt dan de markt uiteindelijk vraagt. Een kledingmerk moet normaal gesproken vooraf beslissen hoeveel exemplaren van een product nodig zijn. Hoeveel zwarte T-shirts in maat M? Hoeveel hoodies in XL? Welke kleur wordt populair? Hoe lang blijft een ontwerp relevant?
Daarvoor worden verkoopdata, trends en verwachtingen gebruikt. Maar een voorspelling blijft een voorspelling. Wanneer de vraag lager blijkt dan verwacht, blijft voorraad over. Wanneer de vraag hoger is, ontstaat juist een tekort. Dat is een van de ingewikkeldste onderdelen van traditionele voorraadproductie.
Onverkocht betekent niet automatisch weggegooid
Het is belangrijk om daar precies in te zijn. Niet ieder onverkocht kledingstuk wordt vernietigd. Kleding kan later alsnog worden verkocht, worden afgeprijsd, naar een outlet gaan, worden gedoneerd, worden hergebruikt of op een andere markt terechtkomen.
Maar daarmee verdwijnt de oorspronkelijke mismatch niet. Het product is gemaakt voordat duidelijk was dat er voldoende vraag naar bestond en alle grondstoffen, arbeid en energie die daarvoor nodig waren, zijn dan al gebruikt. Daarom is voorkomen iets anders dan achteraf een bestemming zoeken voor overtollige voorraad.
Een uitverkoop kan helpen om kleding alsnog bij een gebruiker te krijgen, maar maakt de eerdere productie niet ongedaan. Het katoen is al geteeld, de stof is al gemaakt, het kledingstuk is al genaaid en het transport heeft al plaatsgevonden. Dat is precies waarom productievolume onderdeel is van het duurzaamheidsvraagstuk. Niet alleen waarvan iets wordt gemaakt telt, maar ook hoeveel ervan wordt gemaakt.
Waarom maakt de kledingindustrie dan toch vooraf voorraad?
Omdat voorraad ook duidelijke voordelen heeft. Een product kan direct worden verzonden, een klant hoeft niet op productie te wachten en merken kunnen grotere productieruns plannen. Voor winkels is het bovendien praktisch om kleding direct beschikbaar te hebben.
Het nadeel is dat een merk moet voorspellen wat later verkocht gaat worden. Hoe groter het assortiment, hoe meer varianten er ontstaan. Verschillende kleuren, maten, pasvormen en modellen zorgen samen voor steeds meer afzonderlijke voorraadposities.
Een collectie van tien producten kan daardoor al snel uit tientallen of honderden verschillende combinaties bestaan. Iedere combinatie vraagt om een inschatting. Meer keuze betekent daarmee automatisch ook meer mogelijkheden om verkeerd te voorspellen.
Niet ieder nieuw product hoeft toegevoegd te worden
Dat is ook een van de redenen waarom wij bij Monsieur Cliqo niet alleen kijken naar de vraag of een nieuw product mooi genoeg is om toe te voegen. We stellen ook een andere vraag: heeft dit product daadwerkelijk een functie binnen de collectie?
Basic, Casual en Business zijn vanuit dat idee opgebouwd. Niet zoveel mogelijk kleding aanbieden, maar verschillende producten voor verschillende momenten. Een uitbreiding moet iets toevoegen wat er nog niet logisch was. Meer is niet automatisch beter.
Produceren na bestelling draait de volgorde om
Een alternatief is productie na bestelling. Daarbij wordt het eindproduct pas geproduceerd of afgewerkt nadat iemand daadwerkelijk een bestelling heeft geplaatst. De volgorde verandert daardoor. Bij traditionele voorraadproductie is het in grote lijnen: produceren, voorraad aanleggen en vervolgens proberen te verkopen. Bij productie na bestelling komt de bestelling eerst en volgt de productie daarna.
Dat verschil lijkt klein, maar voor voorraad kan het groot zijn. Een merk hoeft niet vooraf voor iedere maat, kleur en uitvoering grote aantallen eindproducten klaar te leggen in de hoop dat de voorspelling klopt. Dat betekent overigens niet dat er helemaal geen voorraad bestaat. Ook productie na bestelling heeft een keten nodig. Er zijn grondstoffen, stoffen, blanco producten, verpakkingen, machines en productiecapaciteit nodig. Ook transport verdwijnt niet.
Daarom vinden we het belangrijk om productie na bestelling niet te presenteren alsof kleding daarmee ineens zonder impact ontstaat. Dat zou te gemakkelijk zijn. Wat het model wel doet, is de productie van het uiteindelijke verkoopbare product beter koppelen aan daadwerkelijke vraag.
Wij maken een kledingstuk omdat iemand het heeft besteld. Niet omdat we hopen dat iemand het misschien later wil kopen.
Het nadeel is dat je soms iets langer wacht
Producenten die voorraad klaar hebben liggen, kunnen vaak sneller leveren. Produceren na bestelling vraagt tijd. Bij Monsieur Cliqo duurt productie en verwerking daarom doorgaans enkele werkdagen voordat een bestelling wordt verzonden.
Dat is minder snel dan vandaag besteld en morgen in huis. Die vertraging is geen toevallig logistiek probleem dat we liever zouden verbergen. Het is onderdeel van de keuze voor het productiemodel. We vinden het logischer om vooraf duidelijk te zijn over die afweging dan snelheid te beloven die alleen mogelijk is door veel meer eindvoorraad klaar te leggen.
Ook retouren blijven belangrijk
Productie na bestelling betekent niet dat iedere geproduceerde maat automatisch bij de juiste persoon terechtkomt. Een retour blijft mogelijk. Daarom zijn duidelijke productinformatie, foto's, pasvorminformatie en maattabellen belangrijk.
Hoe beter iemand vóór aankoop begrijpt wat hij of zij bestelt, hoe groter de kans dat het product ook daadwerkelijk past bij de verwachting. Dat is een van de redenen waarom wij op onze productpagina's niet alleen een maat tonen, maar ook pasvorm, materiaal, stofgewicht en meetinstructies.
Duidelijkheid vooraf hoort voor ons bij dezelfde gedachte als productie na bestelling. Eerst zo goed mogelijk weten wat nodig is en daarna pas maken.
Recyclen is waardevol, maar voorkomen komt eerder
Recycling krijgt terecht veel aandacht binnen de textielketen. Materialen opnieuw gebruiken kan helpen om grondstoffen langer in omloop te houden. Maar een nieuw kledingstuk maken dat nooit een gebruiker vindt en het daarna weer verwerken, is iets anders dan voorkomen dat dat overtollige product in eerste instantie wordt gemaakt.
Daarom hoort de vraag naar productievolume vóór de vraag naar afvalverwerking. Hoeveel moeten we eigenlijk produceren? Dat is minder zichtbaar dan een recyclelogo, maar minstens zo relevant.
Waarom wij bij Monsieur Cliqo na bestelling produceren
Monsieur Cliqo is geen merk zonder impact. Ieder product dat we verkopen vraagt om materiaal, arbeid, energie, transport en uiteindelijk ook verantwoordelijkheid van degene die het draagt. Dat verandert niet doordat we na bestelling produceren.
Wat we wel kunnen kiezen, is hoe we het systeem rondom dat product organiseren. Daarom leggen we geen grote voorraad afgewerkte kleding aan in de hoop dat alle maten, kleuren en modellen uiteindelijk een eigenaar vinden. We produceren wanneer iemand een keuze heeft gemaakt.
Dat past bij hoe wij Do Better zien. Niet als de bewering dat één werkwijze alles oplost, maar als de vraag waar we een concreet onderdeel aantoonbaar beter kunnen organiseren. Voor ons is voorraad zo'n onderdeel.
Wie meer wil weten over onze materialen, stoffen en productiewijze, vindt dat op Materialen & productie.
De klant heeft daar ook een rol in
Minder produceren heeft alleen betekenis wanneer kleding vervolgens ook daadwerkelijk wordt gebruikt. Een product op bestelling maken dat daarna ongebruikt in een kast verdwijnt, lost weinig op. Daarom hoort bewust kopen bij hetzelfde verhaal. Heb ik dit nodig? Past het bij wat ik al draag? Welke maat heb ik werkelijk nodig? Ga ik dit product vaak genoeg gebruiken?
Soms leidt die afweging tot een bestelling. Soms juist niet. Beide uitkomsten kunnen prima zijn.
Daarover schreven we eerder ook in ons artikel over minder kleding kopen.
Niet produceren voor de hoop, maar voor de vraag
De kledingindustrie zal nooit zonder voorraden, fouten of verkeerde voorspellingen functioneren. Ook productie na bestelling is niet voor ieder product, iedere fabriek of ieder bedrijf de enige mogelijke oplossing. Voor Monsieur Cliqo past het wel bij de manier waarop we willen groeien. Rustiger, gerichter en met een collectie waarin ieder product een functie moet hebben en de productie zoveel mogelijk volgt op echte vraag. Dat sluit ook aan op het verschil tussen fast fashion en slow fashion waar we eerder over schreven. Een kledingstuk verdient uiteindelijk maar één bestemming die er werkelijk toe doet: gedragen worden.
Look Good. Do Better.
